Wat is het enige dat we hebben

Op een bepaald moment hebben we bedacht dat tijd geld is. Natuurlijk klopt dat. Dankzij de tijd die we als mens hebben kunnen we geld verdienen. Maar dat betekent niet dat tijd hetzelfde is als geld. Want als tijd echt geld was, dan zouden we met geld tijd kunnen kopen. Hoe zeer dat niet waar is zien we aan het feit dat hoeveel geld we ook uitgeven, we onze eigen veiligheid niet kunnen garanderen. Zelfs het geld dat we uitgeven aan gezondheidszorg, betekent niet dat we langer zullen leven dan ons lichaam mogelijk maakt. Geld is dus geen tijd. Uiteindelijk is dus het enige dat we hebben tijd en eigenlijk is dat ook maar een illusie.

Verder lezen …

Utilist de mens

Als filosofische stroming maakt utilisme onderdeel uit van de teleologische filosofie. In de teleologie is het doel het belangrijkste wat er is. Voor een utilist is het doel het nut, dat iets heeft. Je kunt een utilist bijvoorbeeld herkennen aan uitspraken als: Beter één vogel in de hand, dan tien in de lucht. Of: Wat is het ergste dat je kan overkomen, als je iemand voor één dag laat doen wat hij wil, in plaats van hem te dwingen te doen wat jij wilt. Of: Het belang van de groep gaat voor het belang van het individu. Dit in tegenstelling tot een deontoloog, die meent dat het enige doel dat een mens heeft het doen van zijn plicht is. Vreemd genoeg zijn veel mensen in situaties die hunzelf betreffen utilisten, terwijl als het om anderen gaat ze deontologen zijn.

Verder lezen …

Liberalisme versus Socialisme

Het belangrijkste verschil tussen de politieke stromingen liberalisme en socialisme is de mate waarin de overheid volgens beide partijen hoort deel te nemen aan de maatschappij. Waar het socialisme stelt dat de overheid een belangrijke speler is binnen de maatschappij, daar vindt het liberalisme dat de overheid slechts op moet treden als scheidsrechter en beschermer van de maatschappij. Dat beide stromingen het ongelijk aan hun zijde hebben blijkt wel uit het feit dat extremen van de beide stromingen mislukken. Zo kennen veel maatschappijen met een extreem liberale overheid een een groot verschil tussen armoede en rijkdom. Een klein groepje rijken bezit het grootste deel van de rijkdom. Terwijl er een grote groep armen bestaat en veel misdaad.

Verder lezen …

Verbanden leggen

Als je over onderwerpen als ethiek en morele ontwikkeling aan het schrijven bent of over een filosoof als Socrates, dan kan het je wel eens gebeuren dat je verbanden gaat zien. Zo is Socrates bijvoorbeeld duidelijk een deontoloog, het is namelijk de plicht van een mens om zijn leven te leiden volgens algemeen geldende regels. Maar morele ontwikkeling verloopt bijvoorbeeld van een teleologische begin in hedonisme via utilistische ideeën naar deontologische principes.

Verder lezen …

Doelenleer of plichtenleer

Binnen de filosofie is er een tweestrijd gaande tussen de aanhangers van de deontologie (plichtenleer) en de teleologie (doelenleer). Beide filosofische stromingen menen dat zij de manier beschrijven waarop mensen moeten leven. Maar beide laten daarbij een belangrijk criterium buiten beschouwing. Een criterium dat misschien wel te rechtvaardigen is als je te maken hebt met materie, maar niet past bij zoiets als filosofische stromingen.

Verder lezen …

Het ongelijk van twee filosofische stromingen

Sinds de eerste Griekse filosofen is er eigenlijk een tweestrijd gaande tussen de doelen- en plichtenleer. Of om het met Griekse termen te zeggen deontologie (plichten) en teleologie (doelen). Waarbij tele niet komt van de aanduiding ver, zoals in telefoon of televisie, maar van telos het Griekse woord voor doel. Terwijl deon dus letterlijk uit het Grieks komt en plicht betekent. Je zou de teleologie ook kunnen samenvatten tot:

• Het doel heiligt de middelen.

Terwijl de deontologie samengevat uitkomt op:

• Behandel anderen zoals jij behandeld wilt worden.

Verder lezen …

Nu klopt het wel

Dit is ergens een aparte gedachtengang. Eigenlijk is hij al zo oud als het filosofische probleem van: Als de aarde gedragen wordt door Atlas, waar staat Atlas dan op of door wie of wat wordt Atlas gedragen. Als je dan als antwoord geeft: Atlas staat op een schildpad. Dan krijg je vanzelf de vraag weer terug: Waar staat die schildpad op? Waarna je kunt blijven beweren dat de schildpad weer op een andere schilpad staat. Misschien kun je zelfs beweren dat al die schildpadden uit eindelijk in een grote boog weer uitkomen op de aarde.

Verder lezen …

De vrijheid van anderen

Als het om vrijheid gaat dan genieten mensen graag van hun eigen vrijheid. Veel mensen denken echter dat er niet genoeg ruimte is voor iedereen om hun eigen vrijheid te genieten. Het punt bij die gedachte is echter niet, dat zij op kennis gebaseerd is. Onze gedachte dat vrijheid een beperkt goed is, is gebaseerd op de onzinnige onbewezen filosofieën van reeds lang overleden machthebbers.

Verder lezen ...

Religie en deugd

Hoewel voor veel filosofen het denken over deugdelijk leven begint met Aristoteles en zijn voorgangers, omdat Aristoteles de eerste was die zijn gedachten over deugdelijk leven op papier zette. Gaat denken over deugdelijk leven al veel verder terug. De wetgeving van Hammurabi is een voorbeeld van het creëren van deugdelijk gedrag, door het vastleggen van regels in de 17e eeuw voor het jaar nul.

Verder lezen ...

Mensenvragen

Mensen hebben allerlei vragen. Vragen die gaan van: “Hoe werkt dat?”, via: “Waarom werkt dat?”, tot: “Wie doet dat?” Wetenschappers stellen vooral de eerste soort vragen. Terwijl filosofen en religies voor de waarom-vraag stellen.

Verder lezen ...

Het nuttigheids beginsel

Dit is ook een filosofische richting: het utilisme. Het principe is dat iets zinvol is, als het nuttig is. Nu kun je gerust stellen, dat alles nuttig is, want nut is gewoon een kwestie van het bedenken ervan. Wat dat betreft is dus alles nuttig en heeft nut, zelfs een roestende fiets.

Verder lezen ...